banner alsembergse

Land Van Teirlinck - Alsembergse Beemd

Door de klimaatopwarming en betonnering staan de dorpskernen van Alsemberg en Sint-Genesius-Rode de laatste jaren geregeld onder water. Deze dorpskernen zijn gelegen langsheen de Molenbeekvallei, met haar bronzone in het Zoniënwoud en haar monding in de Zenne.

In opdracht van Vlaams minister van Omgeving en Natuur, Joke Schauwvliege, heeft de Vlaamse Landmaatschappij, samen met andere partners, een landinrichtingsplan uitgewerkt dat de wateroverlast in de Molenbeekvallei een halt moeten toeroepen. Wateroverlast is echter niet het enigste aandachtspunt. Zo moet de vallei ook beter bewandelbaar worden en voorzien worden van fietsverbindingen. Verder wordt er ook nagedacht hoe toeristische troeven van de gemeenten verhoogd kunnen worden.

Kort samengevat ambieert het plan een geïntegreerde inrichting van de verschillende deelgebieden met aandacht voor het watersysteem, landbouw, ecologie, landschap, historiek en zachte recreatie zoals wandelen en fietsen.

Oplossingen voor wateroverlast en vismigratieknelpunten

Overstromingen in Alsemberg situeren zich grotendeels waar de Molenbeek de bebouwde kern doorkruist.  De sterke toename aan verharde oppervlakken, versnelde afvoer en beperkte infiltratiemogelijkheden - onder andere door de ophoging van de voormalige Volvo-parking in de Beemd - zorgen voor verhoogde debieten. Een belangrijk bijkomend aandachtspunt is het oplossen van het vismigratieknelpunt ter hoogte van de watermolen.

Antea Group is de uitdaging aangegaan om een inrichtingsplan uit te werken. De voormalige VOLVO-parking zal worden afgegraven en het reliëf wordt terug hersteld. Hierdoor ontstaat opnieuw een natuurlijke waterberging. Visdoorgang wordt mogelijk gemaakt door een nieuwe lokstroom te realiseren tussen de Leuzebeek en de Molenbeek. Het plan is tot stand gekomen door een kosten baten analyse van verschillende varianten op vlak van buffercapaciteit, ruimte voor vismigratie, technische haalbaarheid, reliëfherstel en landschappelijke inpassing.

Al van in de eerste ontwerpfase werden varianten gevisualiseerd om inzicht te krijgen op de landschappelijke inpassingsmogelijkheden. In een latere fase werden de varianten in maatvaste 3D-modellen uitgewerkt om een correct beeld te krijgen op de technische haalbaarheid, grondverzetvolumes en waterbuffering.

Ecologische inrichting én beleving

In een sterk verstedelijkte omgeving wordt de Alsembergse Beemd opnieuw een groene long met ecologische waarden tot aan de dorpskern. Zo zorgt een sterke meandering van de nieuwe visdoorgang met flauwe oevers tussen de Leuzebeek en de Molenbeek voor een vertraagde afvoer met de nodige ruimte voor interessante oevervegetatie. De bestaande Leuzebeek wordt op een aantal plaatsen met flauwe oevers ingericht. Verder in de Beemd worden nog enkele amfibiepoelen uitgegraven. De bestaande monotone berkenbosjes maken plaats maken voor spontane ontwikkeling en aanplantingen van meer gevarieerde streekeigen en inheemse bomen en struiken.

Doorheen het gebied worden speelse herkenningspunten aangebracht die uitnodigen om op avontuur te gaan in de Beemd. Aan de amfibiepoel komt een vlonder waarop kinderen op onderzoek kunnen gaan naar de verschillende levensorganismen in het water. De rustplekken en de speelse doolhof in de Beemd worden afgebakend door takkenrillen, gevuld met hout afkomstig van de voormalige berkenbosjes.

Recreatieve verbindingen tussen dorp en Beemd

Beken en reliëfverschillen vormen vandaag nog fysieke barrières tussen dorp en Beemd. Een grotere interactie, zowel fysiek als visueel, tussen de hoger Gemeenveldsite met  Lambiekcentrum, DOC, CC de Meent, De Springveer, ... en de lager gelegen natuur van de Molenbeek en haar vallei dringt zich op.

Via een haalbaarheidsonderzoek werden verschillende mogelijkheden voor groenblauwe verbindingen onderzocht. Uiteindelijk werd de keuze gemaakt om een wandel- en fietsverbinding te integreren in het bestaande talud met een nieuwe brug over de Molenbeek. Zo wordt de link tussen dorp en Beemd terug hersteld. Door het talud vrij te zetten van vegetatie ontstaan opnieuw zichtrelaties met de beekvallei.

Ook door de Beemd zelf worden verschillende wandel- en fietspaden aangelegd, zowel recreatieve paden om van de natuur te genieten als snelle functionele verbindingen voor bijv. de schoolgaande jeugd.

Speelvoorzieningen Gemeenveldsite
De Gemeenveldsite staat voor een heuse transformatie. Zo is er reeds gestart met de bouw van een nieuwe school en een nieuwe parking. De bestaande parking en het voetbalveld zullen plaats maken voor een aangename ontmoetingsplek voor de omwonenden en uitdagende speelplekken voor jongeren. De inrichting houdt rekening met alle leeftijden. Een speelzone voor de allerkleinsten wordt voorzien aan het terras van het Lambiekcentrum. Voor de jongeren wordt aan het DOC een verharde 'Urban' speelzone voorzien.

Een grote groene centrale ruimte wordt omkaderd met natuurlijk vormgegeven speeltoestellen zoals balanceerparcours, schommels, hangplekken, ... Een glijbaan verbindt de Gemeenveldsite met het niveau van de Beemd en ter hoogte van het terras van het Lambiekcentrum zal er over de Molenbeek een avontuurlijke hangbrug geplaatst worden. Een meer transparante leuning aan het terras zal het zicht op de vernieuwde Beemd versterken.

Timing
Het ontwerp is goedgekeurd door de Gemeente Beersel en de Vlaamse Landmaatschappij voorziet de uitvoering van de werken begin 2019.  Deze werken worden gefinancierd door de verschillende partners (VLM, Gemeente Beersel, Provincie Vlaams-Brabant).

Voor meer informatie